Οι νίκες του ελληνικού στρατού στα βουνά της Πίνδου και στη Β. Ήπειρο, κατά τον ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940, συγκλονίζουν και ενθουσιάζουν τον ελληνισμό της Κύπρου. Την ίδια όμως στιγμή τη χαρά και την εθνική περηφάνια που πλημμυρίζει τις καρδιές έρχεται να τη σκεπάσει και να τη μειώσει το μαύρο σύννεφο της δουλείας που βαραίνει μονίμως τις καρδιές όλων.
Στο σπίτι του Παπασταύρου Παπαγαθαγγέλου στη Λευκωσία μερικοί φίλοι ανταλλάζουν απόψεις για τούτο το μεγάλο θέμα και προβληματίζονται πότε και πώς θα λυτρωθεί και η Κύπρος μας και θα ενωθεί με τη μάνα Ελλάδα.
Τη μέρα τούτη έπεσε ουσιαστικά ο πρώτος σπόρος, για να βλαστήσει και να φουντώσει το δένδρο της οργανωμένης Χριστιανικής Κίνησης της Κύπρου. Με πρωτεργάτες τον Πέτρο Χριστοδουλιά, τον Παπασταύρο Παπαγαθαγγέλου και τον Αρχιμανδρίτη Γεννάδιο Μαχαιριώτη ιδρύεται στην αρχή μυστικά ο Ορθόδοξος Στρατός Σωτηρίας και αργότερα τα ΘΟΙ και οι ΟΧΕΝ, που έχουν όλα τον ίδιο σκοπό και στόχο: να φτιάξουν ανθρώπους που να εμφορούνται και να βιώνουν τα ελληνοχριστιανικά ιδεώδη. Για να πετύχουν τα μέλη αυτών των οργανώσεων τούτο το στόχο, έπρεπε:
- Να συμμετέχουν έμπρακτα στη χριστιανική ζωή
- Να εκκλησιάζονται τακτικά
- Να εξομολογούνται και να κοινωνούν τακτικά
- Να μελετούν την Αγία Γραφή και άλλα χριστιανικά βιβλία
- Να προσέρχονται ανελλιπώς στις συναντήσεις και στις εκδηλώσεις των οργανώσεών τους
- Να εργάζονται με ένθεο ζήλο, για να επεκτείνουν τη χριστιανική κίνηση.
Μέσα σ’ αυτά τα πλαίσια και με πρωτεργάτες τους Οχενιστές Χανδριώτες της Λευκωσίας ιδρύεται στις 26 Απριλίου του 1949 το Θρησκευτικό Ορθόδοξο Ίδρυμα «Μιχαήλ Αρχάγγελος Χανδριών», το οποίο διαδραμάτισε πολύ σημαντικό ρόλο στη γενικότερη Ιστορία του χωριού.
Δράσεις των μελών του ΘΟΙ Χανδριών
Εορτασμοί εθνικών επετείων και θρησκευτικών εορτών
Όπως προκύπτει μέσα από διαφυλαχθέντα προγράμματα της εποχής, καθ’ όλη την περίοδο της λειτουργίας του ΘΟΙ, οι γιορτές του Ευαγγελισμού, της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στις 6 Σεπτεμβρίου και η Γιορτή του Δένδρου, περί τα τέλη Δεκεμβρίου, γιορτάζονταν ανελλιπώς και μεγαλόπρεπα. Λαμπρότερος όμως ήταν πάντοτε ο εορτασμός της Εθνικής Παλιγγενεσίας και του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στις 25 Μαρτίου. Τη μέρα αυτή, από πολύ πρωί, όλα τα μέλη του Συλλόγου, με επικεφαλής την ελληνική σημαία, πηγαίνουν στην εκκλησία. Μετά την απόλυση, σε σχηματισμό παρέλασης και τραγουδώντας τα άσματα: «Όλη η δόξα όλη η χάρη» και «Σκέπασε μάνα σκέπασε», πορεύονται προς το ΘΟΙ όπου γιορτάζεται μεγαλοπρεπώς η 25η Μαρτίου.
Το ΘΟΙ γίνεται μέλος του Φιλοδασικού Συνδέσμου
Από την αρχή της ιδρύσεώς του το ΘΟΙ συμπεριέλαβε στις δραστηριότητές του και διάφορα έργα κοινής ωφελείας, μεταξύ των οποίων ήταν και η ανάπτυξη του πρασίνου στο χωριό. Είναι για τούτο, που το ΘΟΙ έγινε από την αρχή της ιδρύσεώς του μέλος του Φιλοδασικού Συνδέσμου. Με εθελοντική εργασία δεντροφυτεύονται πρώτα οι χώροι παρά τα «Αλώνια», στους οποίους δόθηκε αργότερα η ονομασία «Πλατεία των Κέδρων», και αργότερα ολόκληρο το μήκος του δρόμου, που καλύπτει το χωριό.
Τα μέλη του ΘΟΙ στο μυστήριο της Ιεράς Εξομολόγησης
Μέσα από την αλληλογραφία διαφαίνεται επίσης ότι καθεχρονικά, κυρίως πριν από το Πάσχα, τα μέλη του ΘΟΙ προσέρχονταν στη Λευκωσία, σε εγνωσμένου κύρους πνευματικούς, για το μυστήριο της Ιεράς Εξομολογήσεως.
Άσκηση φιλανθρωπίας
«Ο πιστεύσας και ποιήσας σωθήσεται»
Στο οίκημα του ΘΟΙ υπήρχε πάντοτε ένα κυτίο για φιλανθρωπία. Επί του κυτίου ήταν αναγεγραμμένα τούτα τα λόγια:
ΕΚΑΣΤΟΣ ΚΑΘ’ Ο,ΤΙ ΠΡΟΑΙΡΕΙΤΑΙ, ΙΛΑΡΟΝ ΓΑΡ ΔΟΤΗΝ ΑΓΑΠΑ Ο ΘΕΟΣ.
Στο κυτίο αυτό έβαζε ο καθένας ό,τι μπορούσε. Αξίζει να αναφερθεί ότι από τις εισπράξεις του κυτίου σε κάποιο Πάσχα προσφέρθηκαν φορέματα σε 15 άπορα κοριτσάκια.
Κύκλοι Μελέτης Αγίας Γραφής
Τα Σαββατόβραδα γινόταν Μελέτη Αγίας Γραφής. Όλα τα μέλη έπαιρναν από μια Καινή Διαθήκη και ο επικεφαλής, που συνήθως ήταν ο δάσκαλος, έδινε οδηγίες να ανοιχθεί σε ένα συγκεκριμένο κεφάλαιο. Ο κυκλάρχης, αφού διάβαζε μεγαλόφωνα το απόσπασμα, προέβαινε σε κάποια σχετικά σχόλια. Στη συνέχεια καλούνταν όλοι να εκφράσουν τις σκέψεις τους, να επισημάνουν το μήνυμα της εβδομάδας και να υποδείξουν πρακτικούς τρόπους εφαρμογής του στην καθημερινή τους ζωή.
Απόσταξη τριανταφύλλων προς παραγωγή ροδοστάγματος
Καθ’ όλη τη διάρκεια της λειτουργίας του, το ΘΟΙ Χανδριών παρήγε ένα από τα πιο γνήσια και πιο μυρωδάτα ροδοστάγματα του τόπου.
Το ΘΟΙ γίνεται φυτώριο αγωνιστών της ΕΟΚΑ
Τα χρόνια του Μεγάλου Αγώνα της ΕΟΚΑ, όλα τα μέλη του ΘΟΙ έδωσαν τον ιερό όρκο της Οργάνωσης και αγωνίστηκαν στις τάξεις της για εκπλήρωση των στόχων της. Το ΘΟΙ μας έγινε τούτα τα χρόνια κολυμβήθρα εθνικής αναβάπτισης αλλά και καταφυγή των Χανδριωτών στις ώρες του πόνου και της δοκιμασίας, όταν συλλαμβάνονταν και βασανίζονταν οι άνθρωποί του χωριού, αλλά και όλης της Κύπρου. Εδώ πλέκονταν τα δάφνινα στεφάνια για τους ήρωες μας. Τη σημαία του ΘΟΙ τη μετέφερε η νεολαία του χωριού σε κάθε γωνιά της Κύπρου, όπου τελούνταν τα μνημόσυνά τους.
Το ΘΟΙ μετά την ανεξαρτησία του 1960
Μετά την ανεξαρτησία του 1960 τέθηκε ως πρωταρχικός σκοπός η ανέγερση ιδιόκτητου οικήματος. Έτσι, από τα τέλη του 1963 αρχίζει ουσιαστικά η θεμελίωση και οικοδόμηση αυτού του οικήματος. Η Επιτροπεία και τα μέλη του Ιδρύματος προσφέρουν εθελοντική εργασία και το όνειρο αρχίζει να γίνεται πραγματικότητα. Στις 7 Μαΐου 1966 αποστέλλεται προς τον Έλληνα πρέσβη επιστολή στην οποία αναλύεται ό,τι αφορούσε το Θρησκευτικό μας Σύλλογο. Σε απαντητική του επιστολή με ημερομηνία 24 Μαΐου 1966 ο κ. Αλεξανδράκης μάς έγραφε ανάμεσα σ’ άλλα και τα ακόλουθα: «…ιδιαιτέρως εκτιμών το αξιέπαινον ελληνοχριστιανικόν έργον του Θρησκευτικού Ορθοδόξου Ιδρύματος Χανδριών, ευχαρίστως διαθέτω ποσόν εκ λιρών εξακοσίων ως συμβολήν της Β. Πρεσβείας εις τας δαπάνας ανεγέρσεως οικήματος… Συνημμένη εύρηται η σχετική επιταγή».
Η συνεργασία του ΘΟΙ με την ελληνική πρεσβεία συνεχίστηκε και κατά τα επόμενα χρόνια με αποτέλεσμα να φιλοξενηθούν στην Ελλάδα από το Βασιλικό Εθνικό Ίδρυμα 20 μέλη, μεταξύ 15ης και 29ης Μαΐου του 1968. Η επίσκεψη αυτή στην Ελλάδα ήταν ένα πραγματικό εθνικοθρησκευτικό αναβάπτισμα για όσα από τα μέλη είχαν την ευκαιρία να τη ζήσουν.